YEŞİL MUTABAKAT’IN ARKA YÜZÜ: Çöpünü Mersin’e Yığan AB, CBAM ile Türkiye’ye Faturayı Kesti

Anti-emperyalist bir dosya. Veriler doğrulanmış, kaynakları açık. Avrupa “Yeşil Mutabakat”ı bayrak yaparken, çöpünü Türk topraklarına yığıyor; sonra dönüp bize karbon vergisi kesiyor. Ankara “Sıfır Atık”ı küresel marka yapmaya uğraşırken, Adana’nın toprağında ölçülen dioksin, dünyada eşi benzeri görülmeyen seviyelerde. Bu bir ticaret değil; ekolojik aklama, jeopolitik baskı ve sınıfsal sömürünün tek pakette satıldığı bir boru hattıdır.

📌 EDİTÖR NOTU — Etiket sistemi: 🟢 DOĞRULANDI (birden fazla bağımsız resmi/akademik kaynakla teyitli), 🟡 İDDİA (tek/güçlü kaynak; karşı veri mevcut olabilir), 🔴 TEORİ (yorum, çıkarım, editöryal süzgeç). Bu dosyada Eurostat ön verileri, Greenpeace Türkiye’nin Haziran 2026 politika notu, Human Rights Watch saha raporu, EUWID Recycling sektör verisi, Avrupa Komisyonu mevzuat metinleri ve Bianet/HRW arşivleri kullanılmıştır. Karşı tezi göz ardı etmedik: Türkiye’de gerçek bir geri dönüşüm sanayisi var, ancak denetim zayıf, kayıt dışı emek üstüne kurulu ve gümrük kodları geçirgen.

1) Rakam Yalan Söylemiyor: 503 Bin Ton ve %19’luk Sıçrama 🟢

Önce vurguyu doğru yere yapalım, çünkü ortalıkta dolaşan üç farklı rakam var ve hepsi farklı şey ölçüyor. Eurostat’ın 16 Nisan 2026’da yayımlanan ön verilerine göre AB’nin 27 üye devleti, 2025 yılında üçüncü ülkelere toplam 1,46 milyon ton plastik atık ihraç etti. Bunun yaklaşık üçte biri — tam tamına 503 bin tonu — Türkiye’ye gönderildi. Bu rakam, bir önceki yıla göre %19’luk bir artış ve modern istatistik dönemi içindeki tüm zamanların rekorudur. (Eurostat ön verileri, EUWID Recycling, 16 Nisan 2026 [1]; Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2]; Sustainability MEA, Nisan 2026 [3])

Greenpeace Türkiye’nin 3 Haziran 2026’da, COP31 öncesi düzenlenen Sıfır Atık Forumu’na yetiştirdiği “Söylemin Ardındaki Gerçek: Türkiye’nin Sıfır Atık Politikasının Görünmeyen Yüzü” başlıklı politika bilgi notu, raporun sahibidir. Sorumlu araştırmacı: Berk Butan, Greenpeace Türkiye’nin Sosyal ve Ekonomik Sistemler Kampanya Sorumlusu. (Greenpeace Türkiye PDF, Haziran 2026 [2])

Rakam karmaşası, gümrük cambazlığının kanıtıdır 🟡

Aynı yılın aynı malı için kurumlar farklı rakamlar veriyor. 2024 için tabloya bakın:

• Eurostat: AB-27’den Türkiye’ye 424 bin ton plastik atık.
• BM Comtrade: AB + İngiltere toplamı ~811 bin ton.
• PAGEV (Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı): 677.700 ton.
• T.C. Ticaret Bakanlığı: 2024 yılı plastik atık ithalatı 1,29 milyon ton.

(Veri kaynaklarının karşılaştırması: Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2])

Bu kadar büyük makas teknik bir kaza değil. Bir gümrük kodu (HS 3915) altına ne girip ne girmediği; “ham madde”, “granül”, “ikincil ham madde” gibi etiketlerin yer değiştirmesi; ihracatçı ülkenin kaydı ile ithalatçı ülkenin kaydı arasındaki zamanlama farkları — hepsi izlenebilirlik probleminin ürünü. Greenpeace’in iddiası: kirli ve yasaklı atıkların büyük kısmı yanlış kodlarla beyan ediliyor. Türkiye’ye gerçekte ne kadar plastik atık girdiğini bilmiyoruz; bildiğimiz şey, en muhafazakâr rakamın bile rekor olduğu. (Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2])

2) Tarihsel Bağlam: 2004’ten 2025’e 435 Kat ve Çin’in Kapatılan Kapısı 🟢

Sayı insanı tokat gibi vuruyor: 2004’ten 2025’e kadar AB-27’den Türkiye’ye giden plastik atık miktarı 435 kat arttı. Bu, “Türkiye’nin altyapısı geliştiği için talep arttı” diye geçiştirilebilecek bir eğri değil. Bu, küresel bir kırılmanın imza dosyası. (Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2])

Kırılmanın adı: “National Sword”. Çin, 2018 başında düşük kaliteli plastik atık ithalatını fiilen yasakladı. O güne kadar dünyanın en büyük plastik çöp ithalatçısı olan Pekin, kapıyı çekince, AB ve İngiltere’nin yıllarca biriktirdiği geri dönüşüm “fazlası” aniden yersiz kaldı. Önce Malezya, Tayland, Vietnam adresleri gösterildi. Bu ülkeler tek tek katı kotalar getirdikçe akıntı Türkiye’ye saptı. (Bianet, 8 Temmuz 2025 [4]; ScienceDirect mevzuat analizi, 2025 [10])

BBC’nin 2021 Mayıs’ında yayımladığı saha araştırması, manzarayı dünya kamuoyuna ilk kez teşhir etti: 2020 yılında İngiltere’den ihraç edilen plastik atıkların yaklaşık %40’ı Türkiye’ye gönderilmişti; 2016’da bu oran 12 bin tonken 2020’de neredeyse 18 kat artmıştı. (BBC News, 18 Mayıs 2021 [5])

Mayıs 2021’de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı eli mecbur kalıp polietilen (etilen polimer) atık ithalatını 2 Temmuz 2021’den itibaren yasakladı. Bu, dünyanın “Türkiye gerçekten cesaret etti” diye baktığı bir andı. (Anadolu Ajansı, 18 Mayıs 2021 [6]; Greenpeace Türkiye haber arşivi [7])

Sonra, aynı yılın temmuz ayında yasak fiilen kaldırıldı. Resmi söylem “etkin denetimle” izin verildiği yönündeydi; pratikte ise bir-iki yıl içinde Türkiye, AB’nin açık ara birinci plastik atık varış noktası konumuna geri döndü. Greenpeace Türkiye’nin 2024 ve 2025 verileriyle teyit ettiği şey budur: yasak değil, yasak şovu. (Human Rights Watch, “Sanki Bizi Zehirliyorlar” raporu, 21 Eylül 2022 [8]; Sivil Sayfalar, 26 Temmuz 2021 [9])

3) AB Mevzuatının “Yasak ama Türkiye İçin Değil” Hilesi 🟢

Bu dosyanın can damarı burada. Avrupa Birliği, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 11 Nisan 2024 tarihli, (EU) 2024/1157 sayılı yeni Atık Sevkiyat Düzenlemesi’ni 30 Nisan 2024 Resmi Gazetesi’nde yayımladı. Düzenlemenin başlıca vaadi: 21 Kasım 2026’dan itibaren OECD üyesi olmayan üçüncü ülkelere plastik atık ihracatı tamamen yasaklanacak. (Avrupa Komisyonu mevzuat sayfası [11]; EuRIC özet metni, 2 Temmuz 2024 [12]; Break Free From Plastic, Nisan 2024 [13])

Kulağa devrim gibi geliyor. Ta ki bir notu daha açana kadar: Türkiye OECD üyesidir. Yani 21 Kasım 2026’dan sonra Malezya’ya, Endonezya’ya, Vietnam’a, Ghana’ya kapanan kapı, Türkiye için açık kalıyor. Tek tek tesislerin “21 Mayıs 2027 itibarıyla denetlenmiş olması” şartı geliyor — kâğıt üstünde sıkı, sahada Türk gümrüğünün tarihsel zayıflığında erimeye mahkum bir koşul. (EuRIC overview, 2 Temmuz 2024 [12]; WasteTrade analiz, 2026 [14])

Çevirisi şudur: AB, kendi vatandaşına “artık çöpümüzü Güneydoğu Asya’ya yığmıyoruz” diyebilecek; ama atığın yarısından fazlasını OECD üyesi sıfatıyla Türkiye’ye akıtmaya devam edecek. Sözcüğün bütün ağırlığıyla söylüyoruz: OECD üyeliği, Türkiye için bu konuda bir tuzaktır. Avrupa için ise hukuki paratoner.

Basel Konvansiyonu 2021 değişikliği: Kâğıtta bağlayıcı, sahada teğet 🟡

1 Ocak 2021’de yürürlüğe giren Basel Konvansiyonu Plastic Waste Amendments, kirli ve karışık plastik atıkların sınır ötesi sevkiyatını “ön bildirim ve onay” (PIC) prosedürüne tabi kıldı. Türkiye, taraf devlet olarak bu prosedürü uygulamakla yükümlü. Ancak Çevre Bakanlığı’nın “yeşil listeli” saydığı kategorideki sevkiyatlar denetim dışında bırakıldığından, manzara değişmedi. (Avrupa Komisyonu, plastik sevkiyat sayfası [11])

4) Kaynak Ülkeler ve Türkiye’ye Giriş Noktaları 🟢

2023 verisiyle, AB+İngiltere içinden Türkiye’ye en çok plastik atık gönderen ülkeler şu sıralamayla manşetlere çıkıyor (UN Comtrade üzerinden Greenpeace Akdeniz analizi):

1. İngiltere — 140.907 ton
2. Almanya — 87.109 ton
3. Belçika — 74.141 ton
4. İtalya — 41.580 ton
5. Hollanda — 27.564 ton

(Bianet, 8 Temmuz 2025 [4])

The Guardian’ın 30 Nisan 2026 tarihli analizine göre Almanya 2025’te dünyanın açık ara en büyük plastik atık ihracatçısı oldu: 810 bin ton. Almanya’nın AB içi sevkiyat dışında Türkiye’ye yönelttiği pay, mevcut eğilime göre yıllar içinde sürekli arttı. (The Guardian, 30 Nisan 2026 [15])

Türkiye tarafından bakıldığında: Mersin, İskenderun, İzmir-Aliağa, Tekirdağ-Çorlu ve İstanbul-Ambarlı limanları başlıca giriş kapılarıdır. Adana-Mersin-Gaziantep ekseni, Türkiye’nin lisanslı plastik geri dönüşüm sanayisinin fiziksel ağırlığı. Greenpeace’in saha çalışmalarında en ağır hasar buradan rapor edildi. (Greenpeace Türkiye basın bültenleri, 2021–2022 [16])

5) Adana: Türkiye’nin Plastik Çernobili 🟢

Burada artık “istatistik” yetmez, çocuk söz konusu olunca cümleler ağırlaşmalı. Greenpeace’in 2020–2021 Adana saha araştırmalarında, ithal plastik atıkların gizlice boşaltıldığı ve açık alanda yakıldığı arazilerden toprak, kül, su ve nehir tabanı örnekleri alındı. Laboratuvar sonuçları:

• Numunelerin tamamında, klorlu dioksinler ve furanlar tespit edildi. Bu maddeler IARC tarafından insanlar için kanserojen olarak sınıflandırılıyor; hormonal sistemi, üreme sağlığını ve immün sistemi tahrip ediyor.
• Adana’da incelenen bir bölgedeki dioksin/furan konsantrasyonu, kirletilmemiş kontrol toprağının yaklaşık 400.000 katı ölçüldü — Greenpeace’in ifadesiyle “şimdiye kadar Türkiye toprağında raporlanmış en yüksek değer.”
• En toksik bölgenin İncirlik yakınlarındaki bir atık alanı olduğu raporlandı. (Greenpeace Türkiye basın bülteni, 2021 [16]; Indyturk, 2021 [17])

Human Rights Watch’ın 21 Eylül 2022’de yayımladığı “Sanki Bizi Zehirliyorlar: Türkiye’de Plastik Geri Dönüşümünün Çocuk İşçi ve Sağlık Üzerindeki Etkileri” başlıklı 88 sayfalık rapor, dosyanın en sarsıcı parçasını ortaya koydu: Adana, Gaziantep ve İstanbul’daki geri dönüşüm tesislerinin etrafında yaşayan ailelerin çocuklarında nefes darlığı, kronik öksürük, deri lezyonları, kalıcı yorgunluk, baş ağrısı bildirimleri. Mülakat verilerine göre tesislerin bir kısmında çocuk işçi çalıştırılıyor; göçmen aileler, çocuklarının okul yerine ayrıştırma hattında durduğunu, bunun karşılığında günlük 50–100 lira ödendiğini anlattı. (Human Rights Watch, 21 Eylül 2022 [8])

Akademik veriyle birleştirdiğinizde tablo çığlık atıyor:

• Akdeniz’e her gün 146 ton plastik çöp sızıyor (Greenpeace Türkiye, 2026 [2]).
• Türkiye sularında incelenen balıkların %44’ünün sindirim sisteminde mikroplastik bulundu.
• İstanbul başta olmak üzere beş farklı noktadan örneklenen midye dolmaların %91,2’sinde mikroplastik tespit edildi; ortalama 100 gram midye tüketildiğinde alınan mikroplastik 5,76 partikül.
• Geri dönüşüm tesislerinin çıkış suyu ölçüldüğünde mikroplastik yoğunluğunun sulama kanallarına ve Seyhan Nehri’ne ölçeklenerek yansıdığı gösterildi. (Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2])

Çocuğun ciğeri istatistik tutmaz. Adana’nın çocuğu, AB’nin Hamburg’da, Manchester’da, Anvers’te üretip “dönüştürülecek” diye etiketlediği plastiğin külünü soluyor. Bu, ticaret değil; sınır ötesi bir zehir transferidir. Karşı tezini de teslim edelim: bu zincir, Türk lisanslı tesislerin ya yetersizliğinden ya kâr hırsından ya da bakanlığın denetimsizliğinden besleniyor. AB’nin günahı, Türkiye’yi temize çıkarmıyor; ama AB’nin “yeşil aklama”sını da kimse temize çıkaramaz.

6) Türkiye’nin Kendi Çöp Bilançosu 🟢

Şu rakamı ezberlememiz lazım çünkü her tartışmada karşımıza çıkacak: Türkiye’nin yıllık belediye atığı 32–33 milyon ton, bunun %8–13’ü plastik. Yani yılda yaklaşık 3,3 milyon ton belediye kaynaklı plastik atığımız var. (Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2])

Geri kazanım oranında resmi söylem ile bağımsız ölçümler arasındaki uçurum çarpıcı:

• T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2022): %30
• Dünya Bankası (2022): %11,9

(Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2])

Yani gerçekte belediye plastik atığının %80–90’ı hâlâ düzenli ya da düzensiz depolama alanlarına gidiyor; her yıl yaklaşık 1,6 milyon ton plastik atığın doğrudan çevreye sızdığı hesaplanıyor. Bu manzara üstüne, ithal 503 bin ton (en muhafazakâr rakam) eklendiğinde, sistem omurgasından kırılıyor.

Görmeyen başka bir taraf daha var: 500.000’i aşkın kayıt dışı atık toplayıcısı. Türkiye’nin geri dönüşüm oranını gerçek anlamda yukarı çeken bu emekçiler, “Sıfır Atık” söyleminde neredeyse hiç yer almıyor; sosyal güvencesiz, sigortasız, ekipmansız çalışıyorlar. Resmi anlatı süslü plaketlerle akıyor; gerçeklik göçmen ve yoksul kadın-erkek-çocuğun sırtında. (Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2]; HRW, 2022 [8])

7) Ekonomik Bilanço: Türkiye Ne Kazanıyor, Ne Ödüyor? 🟡

İthal plastik atığın Türkiye’ye doğrudan döviz girdisi, ortalama ton başına 50–150 dolar bandında değişiyor (PAGEV sektör raporları ve sektör röportajları). En iyimser senaryoyla, 503 bin ton ithalat ~50–75 milyon dolarlık ham madde değerine tekabül ediyor. Sektörün ardından gelen petrokimya, ambalaj ve tekstil değer zinciri eklendiğinde rakam birkaç yüz milyon dolara çıkarılabilir.

Ancak çevre temizliği, sağlık harcamaları, tarımsal toprak kaybı ve mikroplastik kaynaklı gıda güvenliği maliyetleri hesaba katıldığında net bilanço Türkiye için negatiftir. Adana’daki tek bir kontaminasyon sahasının remediation (toprak temizliği) maliyeti, milyonlarca avroya çıkabiliyor — Almanya’nın benzer bir saha temizliğinde 2015–2020 arası ödediği bedellere bakmak yeterli.

Çelişkinin doruk noktası: Avrupa Birliği, sınırda karbon vergisi olan CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ile 2026 itibarıyla Türkiye’nin demir-çelik, çimento, gübre, alüminyum, hidrojen ve elektrik ihracatına ek karbon vergisi tahakkuk ettiriyor. Türkiye’nin yıllık CBAM maliyeti tahminleri 1,5–3 milyar avro bandında konuşuluyor. Aynı AB, bir yandan Türkiye’den karbon yoğun ihracat üzerinden para alıyor, diğer yandan Türk topraklarına 503 bin ton plastik atık yığıyor. Bu çift dilli politikanın bir adı vardır: yeşil emperyalizm.

8) Komplo Süzgeci: Bu Sadece “Ticaret” mi? 🔴

Bu bölümü editöryal yorum olarak işaretliyoruz. Çünkü artık veriden çıkarımına geçiyoruz.

AB’nin “Yeşil Mutabakat” (European Green Deal) söylemi, kendi kamuoyuna karşı bir vitrin. Vitrinin arkası ise dış kaynak: zor ve pis işi sınır ötesine yıkmak. Çin kapıyı kapattığında AB, “Geri dönüşüm oranımız arttı” diye böbürlendi. Aslında geri dönüşüm artmamıştı; sadece görünmez olmuştu. Aynı oyun şimdi Türkiye’de oynanıyor.

Sorulması gereken sorular şunlar:

• Türkiye’nin Yeşil Mutabakat ve Gümrük Birliği yenileme müzakerelerinde elini bağlayan, AB’den gelen bu kirli akış mıdır? Çünkü atığı reddederseniz, Avrupa lobi gücünüze karbon vergisi keser, vize müzakeresinde gerginlik üretir, Gümrük Birliği güncellenmesini bloke eder. Bu, klasik bir geçim-cezalandırma karmasıdır.
• AB neden Türkiye’yi resmi geri dönüşüm hattı olarak saymakta ısrar ediyor? Çünkü Türkiye’nin OECD üyeliği, kâğıt üstünde “gelişmiş ülke standardı” varsayımı sunuyor. Sahada bu standart yok. Ama AB için önemli olan, Brüksel’deki muhasebeyi “çevreye uygun bertaraf edildi” diye kapatabilmek.
• Karşı teze de sahip çıkmak lazım: Türkiye’de gerçek bir geri dönüşüm sanayisi vardır. Tek tek lisanslı tesisler, Avrupa’dan giren PET ve PE’yi yeniden granüle edip ihraç edebilen kapasitededir. Sektör, “Bizi tamamen yasakta basamayın, ayıklayın” diyor. Bu da yabana atılır bir argüman değil. Lakin denetim bu güç dengeleri içinde devamlı esnetiliyor.

Atatürk’ün Cumhuriyet projesi, kendi kaynağıyla üreten, kendi çöpünü yöneten, bağımsız bir endüstri kurmaktı. Türkiye’yi çöplük olarak hayal eden bir uluslararası iş bölümü, bu projenin ruhuna saldırıdır. Karşımızdaki sadece Almanya’nın Aldi raflarından çıkan plastik bardak değil; bütün bir küresel kuzey-güney ekolojik adaletsizliğidir.

9) Yasal Kavga: Mahkemeler, TMMOB ve Sessiz Davalar 🟡

Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Çevre Mühendisleri Odası ve Kimya Mühendisleri Odası, 2021–2024 arasında plastik atık ithalat tebliğleri aleyhine Danıştay’da iptal davaları açtı. Greenpeace Türkiye, basın özgürlüğü davasında da taraf oldu: Ağustos 2022’de Adana’da plastik atık ithalatını belgelemek isteyen gazeteciler silahla tehdit edildi; olay Bianet’e yansıdı. (Bianet, 11 Ağustos 2022 [18])

Adana Bölge İdare Mahkemesi’nin, bazı lisanslı ithalatçı firmaların lisansını geçici olarak iptal eden Çevre Bakanlığı kararlarını yürütmeyi durdurma yoluyla tekrar açtığı 2022–2023 dosyaları, sektördeki “lisans-iptal-yeniden açılma” döngüsünü gösterir. Bu, Greenpeace’in “şeffaflık ve izlenebilirlik krizi” teşhisinin hukuk ayağı. (Bianet, 25 Mayıs 2022 [19])

Anayasa Mahkemesi’ne plastik atık ithalatı bağlamında doğrudan bir “temel hak ihlali” başvurusu henüz kabul edilmiş değil; ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde bekleyen Adana sakini başvurusu olduğu sivil toplum kaynaklarınca dile getirildi. Bu dosyalar resmi olarak henüz açık olmadığı için 🟡 İDDİA etiketiyle bırakıyoruz.

10) Ne Yapılmalı? Üç Şıklı Yol Haritası 🟢

Greenpeace Türkiye’nin Berk Butan imzasıyla COP31 öncesi Bakanlığa ve müzakere heyetine ilettiği dört temel talep dosyamızın çerçevesidir, ancak biz buna Atatürk milliyetçisi bir yurttaş-çıkar çerçevesi de ekliyoruz:

1. Plastik ve tekstil atığı ithalatı, geçici kotalarla değil; istisnasız, kalıcı ve denetimli bir kanunla yasaklanmalı. Lobicilerin “sektörümüz biter” itirazına karşı, yerli toplama-ayırma altyapısına aynı miktarda kamu yatırımıyla cevap verilmeli. (Greenpeace Türkiye, Haziran 2026 [2])
2. Yeni petrokimya yatırımları moratoryuma alınmalı. Türkiye Varlık Fonu’nun Ceyhan’da kurmayı planladığı en az 10 milyar dolarlık petrokimya kompleksi, Türkiye’yi onyıllar boyu fosil yakıta kilitleyecek bir “karbon kelepçesidir.” 2053 net sıfır hedefiyle açıkça çelişir. (Kısa Dalga, 3 Haziran 2026 [20])
3. BM Küresel Plastik Anlaşması (Global Plastics Treaty) müzakerelerinde Türkiye, plastik üretimine bağlayıcı tavan getiren bloka geçmeli. 2024 Nisan’ındaki INC-4’te Türk heyetinin “ticareti engellemeyen aşamalı geçiş” pozisyonu, fiilen statükonun savunusudur. (Bianet, 8 Temmuz 2025 [4])
4. Gümrük Birliği yenileme müzakerelerinde Türkiye, AB’ye “CBAM ve plastik akışı paket olarak konuşulur” şartını koymalı. Yani: bize karbon vergisi kesiyorsan, çöpünü de geri al. Bu, klasik diplomatik karşılıklılık ilkesidir.
5. Kayıt dışı atık toplayıcıları yasal güvenceye alınmalı, kooperatifleştirilmeli, sigortalı çalıştırılmalı. Bu hem sosyal adalet hem geri dönüşüm verimliliği meselesidir.

Gölge’nin Notu: Çöpe Karşı Onur

Bu dosya bir tarafta üç farklı veriye sahip dört kurumun rakamlarıyla, öbür tarafta Seyhan’ın suyuna karışmış mikroplastikle yazıldı. 503 bin ton sadece bir rakam değil; egemenlik meselesidir. Bir ülke, başkasının çöpünü kendi toprağında geri dönüştürmeyi “sanayi politikası” olarak satın aldığı an, ekonomik bağımsızlığını da kabuğundan başlayarak teslim ediyor demektir.

AB ikiyüzlüdür; bu konuda iki cümle harcamaya gerek yok. Brüksel’in Yeşil Mutabakatı, sömürgeci muhasebenin yeşil rütuşudur. Çin kapıyı çekti, Malezya kapıyı çekti, Hindistan kapıyı çekti. Sıra bizde. Türkiye’nin önünde Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek COP31, tarihi bir kapıdır: “Sıfır atık” bir vitrin değil, bir hudut çizgisi olacak mı?

Karşı tezi de tek cümleyle teslim ediyoruz: Yerli geri dönüşüm sanayisi vardır; lisanslı tesisler vardır; kapatın diyen, sektörün 100 binin üzerindeki resmi istihdamıyla da yüzleşmek zorunda. Çözüm tüm vanaları kapatmak değil; üretim yatakta, ithalat tamamen kapalı, denetim radikal şeffaf bir Türkiye’dir.

Atatürk’ün sözüyle bitirelim, çünkü o, ekonomi ve egemenlik üzerine en sade cümleleri kuran liderdi: “Tam bağımsızlık denildiği zaman, elbette siyasi, mali, iktisadi, adli, askeri, kültürel ve benzeri her hususta tam bağımsızlık ve tam serbestlik demektir.” Çöp de bu listeye 21. yüzyılın eklediği maddedir.

503 bin ton. 435 kat. 400.000 kat dioksin. Adana’nın bir çocuğu. Bu rakamlar bir manşet değil; bir milli meseledir.

Kaynaklar

1. EUWID Recycling, “EU waste plastic exports to Turkey hit record high in 2025”, Christoph Schmidt, 16 Nisan 2026 — euwid-recycling.com
2. Greenpeace Türkiye, “Söylemin Ardındaki Gerçek: Türkiye’nin Sıfır Atık Politikasının Görünmeyen Yüzü” (Politika Bilgi Notu), sorumlu: Berk Butan, Haziran 2026 — greenpeace.org/turkey (PDF)
3. Sustainability MEA, “EU plastic waste exports to Türkiye hit record 503,000 in 2025 (Eurostat)”, Nisan 2026 — sustainabilitymea.com
4. Bianet (Nazlı Özbiçen), “Turkey remains Europe’s top destination for plastic waste for five years straight”, 8 Temmuz 2025 — bianet.org
5. BBC News, “UK plastic waste being dumped and burned in Turkey, says Greenpeace”, 18 Mayıs 2021 — bbc.com
6. Anadolu Ajansı, “Türkiye’nin atık plastik ambalaj ithalatında tarihi yasak 28 gün sonra uygulanacak”, 18 Mayıs 2021 — aa.com.tr
7. Greenpeace Türkiye, “Plastik Atık İthalatı Yasağı Kaldırıldı!”, 2021 — greenpeace.org/turkey
8. Human Rights Watch, “‘Sanki Bizi Zehirliyorlar’: Türkiye’de Plastik Geri Dönüşümünün Çocuk İşçi ve Sağlık Üzerindeki Etkileri”, 21 Eylül 2022 — hrw.org
9. Sivil Sayfalar, “Geri Dönüştürülemez Tehlike: Plastik Atık İthalatı”, 26 Temmuz 2021 — sivilsayfalar.org
10. ScienceDirect, “Shift to intra-EU-OECD trade enhanced environmental benefits after Waste Shipment Regulation reform”, 2025 — sciencedirect.com
11. Avrupa Komisyonu, “Plastic waste shipments” (resmi mevzuat sayfası) — environment.ec.europa.eu
12. EuRIC, “Overview – New EU rules for waste exports to non-OECD countries”, 2 Temmuz 2024 — PDF
13. Break Free From Plastic, “Council unanimously endorses revised Waste Shipment Regulation”, Nisan 2024 — breakfreefromplastic.org
14. WasteTrade, “How Non-OECD Plastic Processors Can Prepare for the 2026 Export Restrictions”, 2026 — wastetrade.com
15. The Guardian, “Germany was largest exporter of plastic waste in 2025, sending more than 810,000 tonnes abroad”, 30 Nisan 2026 — theguardian.com
16. Greenpeace Türkiye basın bültenleri, “Avrupa’nın plastik çöpü Türkiye’ye zehir oldu / İthal plastik atıklar Adana’nın hem havasını hem suyunu zehirliyor”, 2021 — greenpeace.org/turkey
17. Independent Türkçe, “Greenpeace raporu: Birleşik Krallık’tan Türkiye’ye gönderilen plastik atıklar yüksek miktarda toksik kimyasal içeriyor”, 2021 — indyturk.com
18. Bianet, “Journalists investigating Türkiye’s plastic waste imports ‘threatened with gun’”, 11 Ağustos 2022 — bianet.org
19. Bianet, “Imported plastic waste sites in Adana still not cleaned despite promises by companies”, 25 Mayıs 2022 — bianet.org
20. Kısa Dalga, “Avrupa plastik çöpünü Türkiye’ye yığdı: 2025’te tarihi rekor”, 3 Haziran 2026 — kisadalga.net
21. Evrensel, “Greenpeace: Plastik atıkların yeni adresi Türkiye”, 2021 — evrensel.net
22. İKV Değerlendirme Notu, “AB’den Plastik Atık İthalatı”, Ahmet Emre Usta — ikv.org.tr (PDF)

Dosya: Gölge / kozmikhaberci.com — Haziran 2026. Yayına hazır.